مانند فراموشى نماز عشا تا پايان وقت اداى آن كه فراموش كننده مرتكب حرام نشده است ؛ ليكن قضاى آن را بايد به جا آورد ؛ 3 چنان كه ترك ركن نماز ، حتى از روى فراموشى سبب بطلان نماز است ( - - ) ركن ) . ارتكاب حرام ذاتى از روى فراموشى ، گاه به ديگرى تعلّق ندارد ، مانند خوردن شراب يا غذاى نجس از روى فراموشى ؛ و گاهى به ديگرى تعلّق پيدا مىكند ، مانند آنكه كسى مال ديگرى را به گمان مال خود بودن بخورد . در صورت نخست حكمى بر ارتكاب حرام مترتّب نمىشود . ليكن در صورت دوم حكم وضعى يعنى ضمان ثابت است ؛ هرچند حكم تكليفى ( گناه ) بر آن مترتب نمىشود . 4 فربه - - ) چاقى فرج فرج : آلت تناسلى مادينه . فرج در لغت به معناى شكاف بين دو چيز آمده است ، مانند شكاف ديوار و نيز ميانهء دو پا را فرج گويند . از اين رو ، به كنايه به آلت تناسلى زن و مرد ؛ هر دو فرج اطلاق شده است ؛ چنان كه به دُبُر نيز گفته مىشود ؛ ليكن كاربرد رايج آن در عرف ، روايات و كلمات فقها آلت تناسلى زن مىباشد ؛ به گونه‌اى كه هرگاه مطلق و بدون قرينه به كار رود منصرف به همين معنا است . 1 چنان كه - به گفتهء برخى - عنوان وطى ، جماع و مانند آن در روايات ، در صورت مطلق بودن ، به آميزش در فرج انصراف دارد و شامل آميزش در دُبُر نمىشود . 2 از احكام مرتبط با آن در بابهاى طهارت ، نكاح ، ايلاء ، صيد و ذباحه و حدود سخن گفته‌اند . طهارت : فرج ، عورت به شمار مىرود و پوشاندن آن از غير زوج و مولا واجب است ( - - ) عورت ) . دخول در فرج به مقدار حشفه ( سر آلت نرينه ) موجب غسل جنابت و نيز ثبوت عدّه و تمامى مهر ، و نسبت به زن اجنبى با شرايطى موجب ثبوت حدّ زنا ( - - ) زنا ) مىشود ( - - ) آميزش ) .

--> ( 1 ) . مستند الشيعة 13 / 304 * ( 2 ) . جواهر الكلام 18 / 133 - 134 * ( 3 ) . القواعد و الفوائد 1 / 194 * ( 4 ) . 195 .